Smíða, kaupa eða fá aðstoð? Svona velur þú réttu gervigreindarlausnina
Þegar fyrirtæki hefur fundið verkefni sem gervigreind getur leyst kemur næsta spurning fljótt: Eigum við að smíða lausnina sjálf, kaupa tilbúna eða fá einhvern til að aðstoða okkur? Sum fyrirtæki eyða mánuðum í þessa ákvörðun. Önnur taka hana á einum fundi, út frá kynningu sem einhver sá. Hvorugt er gott.
Sem betur fer verður ákvörðunin mun einfaldari ef þið spyrjið réttra spurninga. Fæstar þeirra eru tæknilegar. Þær snúast um kostnað, áhættu, tíma og það sem oftast gleymist: hver á að sjá um lausnina eftir hálft ár.
Þrjár leiðir, þrjár ólíkar skuldbindingar
Að kaupa. Tilbúin lausn, oftast í áskrift. Þið fáið eitthvað sem virkar strax og einhver annar sér um uppfærslur, rekstur og öryggi. Á móti kemur að þið aðlagið ykkur að lausninni, ekki öfugt, og eruð háð verðlagningu og stefnu birgjans.
Að smíða. Lausn sem þið eigið og stjórnið. Hún getur fallið fullkomlega að ykkar ferlum og gögnum. En smíðin sjálf er aðeins byrjunin. Einhver þarf að viðhalda lausninni, fylgjast með breytingum á líkönunum sem hún byggir á og laga hana þegar eitthvað bilar.
Að fá aðstoð. Utanaðkomandi aðili hjálpar ykkur að velja, aðlaga eða smíða, og skilar af sér bæði lausn og þekkingu. Þessi leið kostar meira í upphafi en sparar oft dýr mistök. Lykilatriðið er að þekkingin verði eftir hjá ykkur þegar verkefninu lýkur.
Engin þessara leiða er rétt eða röng í sjálfu sér. Hver þeirra hentar ákveðnum aðstæðum, og sama fyrirtæki getur valið ólíka leið fyrir ólík verkefni.
Fimm spurningar sem ráða úrslitum
Farið í gegnum þessar fimm spurningar fyrir hvert verkefni áður en þið skrifið undir samning eða hefjið smíði.
- Er verkefnið sérstakt fyrir ykkur? Ef þúsundir fyrirtækja glíma við sama vanda, til dæmis að gera samantektir af fundum eða svara algengum spurningum, eru miklar líkur á að til sé góð lausn sem hægt er að kaupa. Ef verkefnið byggir á ferlum eða þekkingu sem er einstök fyrir ykkar rekstur styrkjast rökin fyrir sérsmíði.
- Hvaða gögn þarf lausnin? Lausn sem þarf aðgang að viðkvæmum gögnum, svo sem samningum, upplýsingum um viðskiptavini eða fjárhag, kallar á vandaða skoðun á því hvar gögnin eru geymd og unnin. Það á við hvort sem lausnin er keypt eða smíðuð.
- Hver á að viðhalda henni? Spyrjið hver sér um lausnina eftir hálft ár, þegar líkanið sem hún byggir á hefur verið uppfært og sá sem smíðaði hana er kominn í annað verkefni. Ef enginn getur svarað er sérsmíði líklega ekki rétta leiðin, að minnsta kosti ekki strax.
- Hversu hratt þurfið þið árangur? Tilbúin lausn getur verið komin í notkun á nokkrum dögum. Sérsmíði tekur vikur eða mánuði. Stundum er skynsamlegt að byrja á tilbúinni lausn, læra af henni og smíða síðar þegar þarfirnar eru orðnar skýrar.
- Hver er heildarkostnaðurinn? Berið saman kostnað yfir tvö til þrjú ár, ekki bara stofnkostnað. Takið með leyfi, notkunargjöld, vinnu við uppsetningu og samþættingu, þjálfun og viðhald. Ódýrasta lausnin á fyrsta degi er sjaldan sú ódýrasta til lengri tíma.
Gildrurnar í hverri leið
Hver leið hefur sínar dæmigerðu gildrur, og það borgar sig að þekkja þær áður en lagt er af stað.
Þegar keypt er gleymist oft að byrja smátt. Leyfi eru keypt fyrir allt starfsfólkið áður en ljóst er hver mun nota lausnina og í hvað. Byrjið á afmörkuðum hópi og stækkið þegar notkunin er orðin raunveruleg. Lesið líka skilmálana um meðferð gagna. Það er munur á ókeypis útgáfu og fyrirtækjaútgáfu sömu þjónustu.
Þegar smíðað er gleymist að frumgerð sem virkar í kynningu er langt frá því að vera lausn sem virkar í daglegum rekstri. Villumeðhöndlun, aðgangsstýring, eftirlit og skjölun taka oft meiri tíma en sjálf gervigreindin. Gerið ráð fyrir þeirri vinnu frá upphafi.
Þegar aðstoð er fengin er hættan sú að verða háð ráðgjafanum. Gerið kröfu um að skjölun, aðgangur og þekking verði eftir hjá ykkur, og að einhver innanhúss taki virkan þátt í verkefninu.
Góður ráðgjafi gerir sjálfan sig óþarfan.
Prófið áður en þið skuldbindið ykkur
Hvaða leið sem verður fyrir valinu er skynsamlegt að prófa áður en stór skuldbinding er gerð. Margar tilbúnar lausnir bjóða upp á prufutímabil eða litla áskrift sem nota má til að sjá hvernig lausnin stendur sig á ykkar raunverulegu gögnum, ekki bara á sýnidæmum birgjans.
Ef stefnt er að sérsmíði er hægt að byrja á einfaldri frumgerð sem leysir afmarkaðan hluta verkefnisins. Hún þarf ekki að vera falleg. Hún þarf að svara því hvort tæknin ráði við verkefnið og hvort fólkið sem á að nota hana vilji nota hana.
Ákveðið fyrir fram hvað prófunin á að sýna. Hvaða gæði teljast nógu góð? Hversu mikinn tíma þarf lausnin að spara til að vera þess virði? Án slíkra viðmiða endar prófunin oft í óljósri tilfinningu um að þetta sé „frekar sniðugt“, sem dugar hvorki til að halda áfram né til að hætta.
Oftast er svarið blanda
Í reynd þurfa fá fyrirtæki að velja eina leið fyrir allt. Skynsamleg skipting er oft sú að kaupa almenn verkfæri fyrir dagleg verkefni, smíða þunnt lag af samþættingu þar sem þau tengjast eigin kerfum og fá aðstoð við það sem krefst sérþekkingar, til dæmis öryggi, arkitektúr og val á birgjum.
Lykilatriðið er að taka ákvörðunina meðvitað fyrir hvert verkefni fyrir sig, en ekki einu sinni fyrir allt fyrirtækið. Það sem hentar fyrir samantektir af fundum hentar ekki endilega fyrir þekkingargrunn sem byggir á trúnaðargögnum.
Skrifið ákvörðunina niður, ásamt rökunum fyrir henni. Eftir ár, þegar markaðurinn hefur breyst, er gott að geta séð hvers vegna leiðin var valin og hvort forsendurnar standist enn.
Næsta skref
Þetta er efni sem við förum ítarlega yfir í erindinu „Þróa, kaupa eða fá aðstoð“, sem er sniðið að stjórnendum sem undirbúa fjárfestingu í gervigreind. Þar er farið yfir ákvarðanatökuferlið, raunverulegan kostnað, öryggisatriði, val á birgjum og þær spurningar sem stjórnir þurfa að svara.
Ef ákvörðunin liggur þegar fyrir og þið viljið koma lausn í gagnið getum við aðstoðað við innleiðinguna, frá vali á lausn til daglegrar notkunar.