Blogg

Hvar á að byrja með gervigreind? Fyrstu 90 dagarnir hjá íslensku fyrirtæki

Breytt 6 mín. lestur
Maður skrifar á flettitöflu

Spurningin sem ég heyri oftast frá stjórnendum er ekki hvort fyrirtækið eigi að nýta gervigreind, heldur hvar eigi að byrja. Svarið er sjaldnast stórt kerfi eða þykk ráðgjafarskýrsla. Það er skipulögð byrjun sem tekur um þrjá mánuði og skilur eftir sig bæði mælanlegan árangur og þekkingu innan fyrirtækisins.

Flest íslensk fyrirtæki eru lítil eða meðalstór, og það er kostur. Boðleiðir eru stuttar, ákvarðanir eru teknar hratt og auðvelt er að sjá hvort eitthvað virkar. Gallinn er að fáir hafa tíma til að fylgjast með allri þróuninni samhliða daglegum rekstri. Þess vegna skiptir máli að hafa einfalda áætlun sem allir skilja.

Hér er nálgunin sem ég mæli með: þrír áfangar, hver um þrjátíu dagar.

Áður en þið byrjið: ein manneskja ber ábyrgð

Gervigreindarverkefni sem enginn á deyja hljóðlega. Áður en nokkuð annað gerist þarf einn aðili að bera ábyrgð á verkefninu. Það þarf ekki að vera tæknimanneskja. Mikilvægara er að viðkomandi þekki reksturinn, hafi umboð til að taka ákvarðanir og fái raunverulegan tíma í verkefnið, ekki bara það sem afgangs er í lok vikunnar.

Ábyrgðaraðilinn þarf líka stuðning stjórnenda. Ekki í formi fallegrar yfirlýsingar heldur skýrra svara við tveimur spurningum: Hvaða vandamál viljum við leysa? Og hvernig vitum við eftir níutíu daga hvort það tókst?

Dagar 1–30: Kortleggið stöðuna og setjið leikreglur

Fyrsti mánuðurinn snýst um að skilja stöðuna eins og hún er. Í mörgum fyrirtækjum er starfsfólk þegar farið að nota gervigreind, oft án þess að stjórnendur viti af því. Fólk prófar spjallmenni með eigin aðgangi, afritar texta inn í ókeypis þjónustur og finnur sínar eigin leiðir. Það er ekki ástæða til að refsa neinum. Það er ástæða til að kortleggja.

Spyrjið teymið, nafnlaust, hvaða verkfæri það notar, í hvaða verkefni og hvaða gögn fara þar inn. Svörin segja ykkur bæði hvar áhuginn liggur og hvar áhættan er.

Samhliða þarf einfaldar leikreglur. Þær þurfa ekki að vera langt skjal. Ein síða dugar ef hún svarar þremur spurningum: Hvaða verkfæri eru samþykkt? Hvaða gögn mega aldrei fara inn í þau? Og hver fer yfir niðurstöður áður en þær fara út úr húsi?

Hugsið um persónuvernd strax í upphafi. Lög nr. 90/2018 um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga gilda líka þegar gögn eru unnin með gervigreind, og það er mun auðveldara að setja reglurnar rétt upp í byrjun en að laga þær eftir á.

Í lok mánaðarins á að liggja fyrir listi yfir endurtekin og tímafrek verkefni. Hvernig sá listi er búinn til fórum við yfir í greininni um uppvakningaverkefni.

Dagar 31–60: Eitt afmarkað verkefni

Annar mánuðurinn snýst um að velja eitt verkefni af listanum og leysa það vel. Eitt, ekki fimm. Freistingin er að dreifa kröftunum, en hálfkláraðar tilraunir skila litlu þegar upp er staðið.

Fimm hálfkláruð tilraunaverkefni skila minna en eitt sem kemst í daglega notkun.

Gott fyrsta verkefni uppfyllir fjögur skilyrði:

  • Það kemur upp oft, helst daglega eða vikulega.
  • Það byggir á gögnum sem þið hafið þegar aðgang að.
  • Mistök eru ódýr og auðvelt er að koma auga á þau, því manneskja fer yfir niðurstöðuna.
  • Árangurinn sést, bæði hjá þeim sem vinna verkið og hjá stjórnendum.

Dæmigerð fyrstu verkefni eru samantektir úr fundargerðum eða skýrslum, drög að svörum við algengum fyrirspurnum, flokkun innsendra erinda eða fyrsta uppkast að tilboðum. Ekkert af þessu krefst sérsmíðaðs kerfis. Oft duga verkfæri sem fyrirtækið hefur þegar aðgang að, ef þeim er stillt rétt upp.

Mælið stöðuna áður en þið breytið nokkru. Hversu langan tíma tekur verkið í dag? Hversu oft þarf að endurvinna það? Án þessarar grunnlínu getið þið ekki sýnt fram á árangur í lok tímabilsins, og án sýnilegs árangurs er erfitt að fá stuðning við næsta skref.

Dagar 61–90: Festið í sessi og ákveðið næstu skref

Síðasti mánuðurinn snýst um að breyta tilraun í vinnulag. Hér stranda mörg verkefni. Lausnin virkaði í prófun, en enginn skrifaði niður hvernig á að nota hana, enginn ber ábyrgð á henni og hún gleymist þegar annríkið eykst.

Skrifið einfaldar leiðbeiningar. Þjálfið þá sem eiga að nota lausnina, ekki bara þá sem prófuðu hana. Ákveðið hver sér um hana til framtíðar og hvernig á að bregðast við þegar hún gerir mistök, því það mun gerast.

Mælið svo aftur. Berið niðurstöðuna saman við grunnlínuna og segið frá henni innan fyrirtækisins, líka því sem gekk illa. Heiðarleg samantekt byggir meira traust en glæsileg kynning.

Í lok tímabilsins eigið þið að geta svarað þremur spurningum: Hvað lærðum við? Hvað viljum við gera næst? Og getum við haldið áfram sjálf, eða þurfum við aðstoð?

Gátlisti fyrir fyrstu 90 dagana

  1. Skipið ábyrgðaraðila sem hefur bæði umboð og tíma.
  2. Skilgreinið vandamálið og hvernig árangur verður mældur.
  3. Kortleggið núverandi notkun gervigreindar með nafnlausri könnun.
  4. Setjið leikreglur á einni síðu um verkfæri, gögn og yfirferð.
  5. Gerið lista yfir endurtekin og tímafrek verkefni.
  6. Veljið eitt verkefni og mælið grunnlínu.
  7. Prófið lausnina í raunverulegu vinnuflæði í nokkrar vikur.
  8. Skrifið leiðbeiningar og þjálfið notendur.
  9. Mælið aftur og kynnið niðurstöðurnar innanhúss.
  10. Ákveðið næstu skref og hver ber ábyrgð á þeim.

Þrjár algengar gryfjur

Að byrja á verkfærinu. Leyfi eru keypt fyrir allt starfsfólkið áður en ljóst er hvaða vandamál á að leysa. Notkunin verður tilviljanakennd og enginn getur sagt til um hvort fjárfestingin skilaði sér.

Að byrja of stórt. Verkefni sem á að umbylta öllum rekstrinum á fyrsta ársfjórðungi tekur of langan tíma, kostar of mikið og skilar of litlu of seint. Lítill sigur snemma er verðmætari.

Að gleyma fólkinu. Tæknin er sjaldnast flöskuhálsinn. Það eru traust, þjálfun og tími. Teymi sem skilur hvers vegna breytingin er gerð og fær að taka þátt í henni tileinkar sér hana mun hraðar.

Næsta skref

Ef þið viljið komast hraðar af stað henta tvær leiðir flestum fyrirtækjum. Í Hraðleiðinni, dagsnámskeiði fyrir teymið, förum við í gegnum fyrsta mánuðinn á einum degi: núverandi notkun er kortlögð, leikreglur mótaðar og listinn yfir tímafrek verkefni settur saman. Í Vegvísi gervigreindar byggjum við áfram á þeirri vinnu og mótum skýra áætlun um næstu skref.

Og þegar fyrstu lausnirnar eru komnar í gagnið getur stöðugt samstarf hjálpað ykkur að fylgjast með því sem skiptir máli, án þess að eyða vikunni í að lesa fréttir af nýjum líkönum.